ระบบหลอดเลือด​

ในยุคปัจจุบันที่เราเชื่อว่าการแพทย์เจริญก้าวหน้าขึ้น แต่ทว่าจำนวนของผู้ป่วยโรคเรื้อรังเช่น โรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือดสมองกลับเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง พวกเราอาจมีคำถามเกิดขึ้นในใจว่า การที่จำนวนของผู้ป่วยในโรคดังกล่าวเพิ่มสูงขึ้นนี้ เป็นเพราะการแพทย์เจริญก้าวหน้าขึ้นจริงหรือ ?  หรือเป็นเพราะอายุเฉลี่ยของเรายืนยาวมากขึ้น จึงมีโอกาสเป็นโรคมากขึ้น หรือเป็นเพราะโอกาสในการเข้าถึงการรักษามีมากขึ้น ทำให้วินิจฉัยผู้ป่วยได้มากขึ้น ?  หรือเป็นเพราะผู้ป่วยโรคดังกล่าวมีอัตราการรอดชีวิตจากโรคสูงขึ้นแต่อัตราการหายของโรคต่ำ จนทำให้ยอดผู้ป่วยสะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ พวกเราควรพิจารณาเรื่องนี้ให้ดีในขณะที่พิจารณาเรื่องนี้ ผมขอยกตัวอย่างสักเล็กน้อย

สาเหตุและผลกระทบของโรคหลอดเลือดในสมอง สาเหตุสำคัญของโรคหลอดเลือดสมอง เกิดจากการมีไขมันไปเกาะผนังหลอดเลือดด้านในหลอดเลือดสมอง หรือมีลิ่มเลือดขนาดเล็กที่ลิ้นหัวใจและผนังหัวใจหลุดลอยตามกระแสเลือดไปอุดตันหลอดเลือดในสมอง ซึ่งมักพบในผู้ป่วยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจโต ลิ้นหัวใจตีบหรือรั่ว ผนังหัวใจรั่ว หรือเกิดจากการฉีกของผนังหลอดเลือดด้านในทำให้เส้นเลือดอุดตัน รวมถึงการแข็งตัวของเลือดที่เร็วเกินไป หรือเกล็ดเลือดมากเกินไปล้วนเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้หลอดเลือดอุดตันได้

ระบบหลอดเลือด​

สัญญานเตือนภาวะผิดปกติของหลอดเลือดในสมอง

อาการหลักคือ อาการปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ตาพร่ามัว แขนขาอ่อนแรง หรือมีการพูดไม่ชัด แต่โอกาสที่มันจะเตือน ระยะเวลามันสั้นมาก บางคนไม่คิดด้วยซ้ำว่า อันนี้คือการเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง เพราะจริง ๆ แล้ว

อาการปวดศีรษะ อาการคลื่นไส้ อาเจียน มันเป็นอาการที่ไม่เฉพาะเจาะจง เพราะฉะนั้น มันค่อนข้างยากที่จะบอกว่าเป็นอาการของหลอดเลือดสมอง แต่ก็ต้องบอกว่าอาการปวดศีรษะ อาการคลื่นไส้ อาเจียน เป็นอาการนำของการเกิดภาวะของหลอดเลือดผิดปกติในสมอง

อาการเบื้องต้นที่พบบ่อย

  • ตาพร่ามัวมองเห็นภาพซ้อน
  • มีอาการชา อ่อนแรง และหน้าเบี้ยว หรือมีอาการแขนขาอ่อนแรงร่วมด้วย
  • พูดลำบาก หรือฟังไม่เข้าใจ
  • เวียนศีรษะ การทรงตัวไม่ดี เดินเซ
  • กลืนลำบาก
  • ปวดศีรษะ (บางครั้งจะมีอาการปวดศีรษะรุนแรง)ซึ่งอาการอาจจะแสดงออกมาอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือมีอาการหลายอย่างพร้อมกัน โดยถ้าผู้ป่วยกลับคืนมาปกติใน 24 ชั่วโมง เรียกว่า TIA (Transient Ischemic Attack) หรือ Mini stroke ถ้าพบอาการเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์ เพื่อให้การรักษาและวินิจฉัยโดยด่วน

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง

  • โรคความดันโลหิตสูง ผู้มีความดันโลหิตสูงกว่า 160/90 mmHg เป็นระยะเวลานาน จะทำให้หลอดเลือดแข็งตัวเร็วกว่าปกติ ส่งผลทำให้สมองทำงานผิดปกติ เกิดหลอดเลือดตีบตันหรือแตก
  • โรคเบาหวาน ทำให้เกิดภาวะหลอดเลือดตีบแข็ง ทำให้เลือดที่ไปเลี้ยงสมองถูกอุดตันและเกิดอาการต่างๆ ที่กล่าวมาได้
  • โรคหัวใจ เช่น โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ทำให้มีลิ่มเลือดหลุดไปอุดเส้นเลือดสมอง
  • การสูบบุหรี่ มีความเสี่ยงก่อให้เกิดหลอดเลือดตีบหรืออุดตันที่สมองและหัวใจ
  • ไขมันในเลือดสูง ทำให้เกิดการอุดตันของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมองเร็วกว่าปกติ
    ดื่มแอลกอฮอล์มาก ขาดการออกกำลังกาย ฮอร์โมนบางอย่าง โดยเฉพาะฮอร์โมนเพศหญิง ทำให้หลอดเลือดดำในสมองอักเสบ โรคอ้วน

ถ้าไม่อยากเส้นเลือดในสมองแตก ต้องทำ 9 ข้อนี้

1.ควบคุมความดันโลหิต ความดันโลหิตเป็นตัวหลักที่ทำให้เกิดปัญหาหลอดเลือดสมอง 80% ของคนที่มีหลอดเลือดสมองแตกเป็นความดันโลหิตสูง เพราะฉะนั้นถ้าเราคุมความดันโลหิตของเราได้ดีก็จะช่วยลดความเสี่ยงไปได้เยอะ ความดันโลหิตที่ดีควรต่ำกว่า 120/80

2.ออกกำลังกาย หากไม่ออกกำลังกายเลยจะทำให้หลอดเลือดในร่างกายเราเสื่อม จะทำให้เกิดปัญหาหลอดเลือดสมองได้ง่าย เพราะฉะนั้นแก้ได้ด้วยการออกกำลังกาย

3.สูบบุหรี่ การสูบบุหรี่ทำให้หลอดเลือดเสื่อมโดยตรง

4.การอักเสบเรื้อรัง หลังจากหลอดเลือดมีการอักเสบมันจะค่อยๆเสื่อม ซึ่งการอักเสบเรื้อรังเป็นต้นเหตุของโรคเรื้อรังต่าง ๆ อีกด้วย ซึ่งเราสามารถลดการอักเสบในร่างกายได้ง่าย ๆ 2 ข้อดังนี้

4.1 น้ำตาล กินน้ำตาลให้น้อยลง เพราะน้ำตาลทำให้เกิดการอักเสบ

4.2 น้ำมัน โดยปกติแล้วการอักเสบจะขึ้นอยู่กับระดับไขมันด้วย

5.ความอ้วน เวลามีอ้วนจะมีความเสี่ยงของหลอดเลือดสมองมากว่า เพราะเซลล์ไขมันต่างๆ ที่อยู่ตามร่างกาย จะสร้างสารอักเสบขึ้นมา จะทำให้เรามีการอักเสบที่มากขึ้น ซึ่งจะทำให้มีความเสี่ยงของหลอดเลือดสมองได้มากขึ้นตามไปด้วย

6.ควบคุมน้ำตาล หรือในผู้ป่วยที่ป่วยเป็นเบาหวานก็ต้องคุมเบาหวานให้ดี เพราะน้ำตาลเยอะๆ จะทำให้เกิดการอักเสบได้ง่ายเช่นกัน การควบคุมน้ำตาลให้ดูที่น้ำตาลสะสม หรือ Hemoglobin A1c พยายามคุมให้ค่าตัวเลขต่ำกว่า 5.5 ลงมา ก็จะทำให้เกิความเสี่ยงลดน้อยลง

7.คอเลสเตอรอล การควมคุมไขมันโดยทำให้ตัว HDL(ไขมันดี) ค่าตัวเลขควรจะสูงกว่า 40 ถ้าหากมี HDL ต่ำ จะมีความเสี่ยงเหล่านี้ได้เยอะมากขึ้น และ LDL(ไขมันเลว) ไม่ควรมีค่าตัวเลขเกิย 3 เท่า ของ HDL

8.กรดยูริค ที่หลายๆคนคิดว่าจะทำให้เป็นเก๊า คุมกรดยูริคให้ค่าตัวเลขต่ำกว่า 6 ทั้งผู้ชายและผู้หญิง

9.Homocysteine คือค่าที่บ่งบอกการอักเสบของหลอดเลือดโดยตรง โดย ยูริค และ Homocysteine ทีโครงสร้างที่เหมือนกัน จะมีลักษณะเป็นผลึกเข็ม ซึ่งถ้าปล่อยให้มันสูงอยู่ในเลือดนาน ๆ ผลึกเข็มเหล่านี้ก็จะทำลานผนังหลอดเลือดของเรา ทำให้ผนังหลอดเลือดเราอักเสบแล้วจะเกิดปัญหาหลอดเลือดได้ง่าย และ Homocysteine ก็เป็นอีกตัวหนึ่งที่ควรตรวจเพราะสามารถบ่งบอกเรื่องของการอักเสบของหลอดเลือด และยังสามารถบอกภาวะของการขาดวิตามินของร่างกายได้อีกด้วย

9 ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง

โรคหลอดเลือดสมองหรือโรคอัมพฤกษ์ อัมพาต เป็นโรคที่พบบ่อยเป็นอันดับสามรองจากโรคหัวใจและโรคมะเร็ง พบได้โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงเมื่อเกิดโรคแล้วจะก่อให้เกิดอาการต่างๆ ทางระบบประสาทซึ่งเป็นโรคที่มีความผิดปกติของหลอดเลือดสมองที่อาจเป็นได้ทั้งหลอดเลือดสมองตีบเกิดจากการที่มีไขมันเกาะตามผนังหลอดเลือด หรือมีการอุดตันของหลอดเลือดสมองจากการที่มีลิ่มเลือดลอยไปอุดตันหลอดเลือดที่มีความเปราะบางกว่าปกติ ทำให้เนื้อสมองบางส่วนถูกทำลายไป ส่วนมากผู้ป่วยจะมีความผิดปกติของระบบประสาทเกิดขึ้นทันทีทันใดเมื่อมีการอุดตันหรือมีการแตกของหลอดเลือดสมอง เราจึงควรหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง ดังนี้

1. ความดันโลหิตสูง
ภาวะความดันโลหิตสูง ทำให้หลอดเลือดเสื่อม เนื่องจากแรงดันเลือดที่ออกมาจากหัวใจมีแรงดันสูงขึ้น ทำให้ผนังหลอดเลือดเสื่อมเร็ว ขาดความยืดหยุ่น และแตกเปราะง่าย พบว่ากว่า 35 – 73 % ของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง มีภาวะคามดันโลหิตสูงร่วมด้วย

2. เบาหวาน
เป็นปัจจัยสำคัญ รองมาจากภาวะความดันโลหิสูง

3. ความอ้วน
ผู้ที่มีน้ำหนักตัวมาก มีโอกาสเป็นเบาหวาน และความดันโลหิตสูง หรืออาจเป็นไปได้ทั้ง 2 อย่าง

4. ไขมันในเลือดสูง
ทำให้ผนังเส้นเลือดแดงไม่ยืดหยุ่น เกิดการตีบตันง่าย เลือดจึงไหลผ่านไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ได้น้อย ถ้าเกิดกับหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง จะทำให้สมองขาดเลือดและเป็นอัมพาตในที่สุด

5. การสูบบุหรี่และการดื่มสุรา
การดื่มสุราจะทำให้หลอดเลือดเปราะ หรือเลือดออกง่าย เช่นเดียวกับผู้ที่สูบบุหรี่จะพบว่ามีอัตราการเกิดโรคลหลอดเลือดสมองมากกว่าผู้ที่ไม่สูบบุหรี่

6. ภาวะเลือดข้นกว่าปกติ
ซึ่งอาจเกิดจากมีเม็ดเลือดแดงเม็ดเลือดขาว หรือเกล็ดเลือดมากผิดปกติในบางรายอาจเกิดจากความผิดปกติ ของโปรตีน ที่ใช้ในการแข็งตัวของเลือด

7. โรคหัวใจ
เช่น โรคหัวใจวาย โรคเกี่ยวกับลิ้นหัวใจ หัวใจเต้นผิดจังหวะ

8. ยาต่างๆ
เช่น สตรีที่รับประทานยาคุมกำเนิดร่วมกับเป็นความดันโลหิตสูง

9. อายุที่มากขึ้น
จะมีความสัมพันธ์ต่อการเสื่อมของหลอดเลือด

เมื่อเราได้ทราบถึงอันตรายของโรคหลอดเลือดแล้ว จึงควรที่จะหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคหลอดเลือดสมองไม่ให้เกิดขึ้นกับตัวเราหรือคนใกล้ชิด ถ้าไม่อยากเสียชีวิตหรือเป็นผู้พิการไปตลอดชีวิตโปรดใส่ใจสุขภาพสักนิดเพื่อชีวิตที่ยืนยง

ลดยา ลดโรค, รักษาโรคเบาหวาน, ไขมันสูง, ความดัน, หลอดเลือดหัวใจและสมอง, มะเร็ง โดยแพทย์เฉพาะทาง ที่ตั้งใจอยากให้ทุกคนสามารถดูแลตัวเองให้มีสุขภาพดี ปัญหาสุขภาพที่หลาย ๆ คนนั้นไม่ทราบวิธีดูแล หรือยังทำพฤติกรรมที่ทำลายสุขภาพลงไปทุกวัน ซึ่งทำให้ปัจจุบันมีผู้คนมากมายที่ไม่ทราบถึงพฤติกรรม หรือ การดูแลสุขภาพ ทาง NCD Clinic จึงรวบรวม ความรู้ในด้านสุขภาพ จาก คุณหมออรรถสิทธิ์(เจ้าของเพจอย่าฝากชีวิตไว้กับหมอ) เพื่อเป็นความรู้ให้กับทุกคน